Fizjoterapia estetyczna jest młodą gałęzią fizjoterapii, która bardzo szybko zyskuje na
popularności. Opiera się na działaniach mających na celu poprawę urody, samopoczucia,
przeciwdziała przedwczesnemu starzeniu się skóry. Coraz więcej zaczyna się mówić
również o fizjoterapii po operacjach plastycznych, dzięki której skraca się czas
rekonwalescencji oraz poprawia komfort życia pacjenta w pierwszych tygodniach po zabiegu.
Co więcej – ma ona bezpośredni wpływ na wygląd blizny pooperacyjnej, jej jakość i
funkcjonalność.

Podstawowy podział fizjoterapii obejmuje fizykoterapię, kinezyterapię oraz masaż leczniczy.
Wszystkie trzy działy obszernie wykorzystywane są w rehabilitacji pacjentów po operacjach
estetycznych. Należy bezwzględnie pamiętać o traktowaniu ich jak lekarstwo, aby przyniosły
skutek. Co to znaczy? Przyjmujemy je regularnie i zgodnie z zaleceniami.

Do najczęściej wykorzystywanych bodźców fizykalnych należą ultradźwięki, światło lasera i
fala uderzeniowa. Stosowane są odpowiednio do etapu gojenia i indywidualnych potrzeb
pacjenta, natomiast mogą się one różnić w zależności od rodzaju operacji.

Kinezyterapia to, jak wiadomo, leczenie ruchem. Na tą formę rehabilitacji stawiamy bardzo
duży nacisk podczas prowadzenia terapii pooperacyjnej. Już od pierwszej doby zalecane są
spacery, ćwiczenia przeciwzakrzepowe i oddechowe. Stanowi to fundament dalszej
rekonwalescencji oraz ma znaczący wpływ na samopoczucie pacjentów.

Kluczową rolę w terapii po operacjach plastycznych odgrywa masaż, a dokładniej terapia
manualna, która łączy w sobie m.in. elementy drenażu limfatycznego, klasycznego, terapii
powięziowej. Istotne jest, aby działania w tym obszarze były dobrane w sposób
zindywidualizowany i odpowiedni do potrzeb. Bardzo częstym błędem jest skupianie się
jedynie na drenażu limfatycznym. We wczesnym etapie terapii drenaż może być
wystarczający, jednak skupiając się jedynie na nim skuteczność terapii jest niewielka.

Według Międzynarodowego Towarzystwa Estetycznej Chirurgii Plastycznej (ISAPS) do
jednego z najczęściej wykonywanych zabiegów należy liposukcja. Poza nią w piątce
najbardziej popularnych operacji znalazły się również blefaroplastyka, powiększanie piersi,
abdominoplastyka oraz korekcja nosa. Wśród kobiet na pierwszym miejscu utrzymuje się
powiększanie piersi implantami, natomiast wśród mężczyzn – blefaroplastyka. Każdy z tych z
zabiegów w mniejszym lub większym stopniu wymaga rehabilitacji oraz terapii blizny.

Fizjoterapia po operacjach plastycznych ma na celu skrócenie czasu rekonwalescencji,
poprawę komfortu życia pacjenta oraz uzyskanie jeszcze lepszych efektów estetycznych.
Terapia rozpoczyna się już przez docelowym zabiegiem. Polega na edukacji pacjenta w
zakresie bezpiecznej samoobsługi, poruszania się, wstawania i kładzenia do łóżka czy
pozycji w trakcie snu. Na pierwszej wizycie po operacji podejmowane są działania głównie
przeciwobrzękowe, przeciwbólowe oraz powtarzane są zalecenia z konsultacji
przedoperacyjnej.
Tempo i przebieg gojenia są bardzo indywidualne, dlatego terapia również dopasowana jest
do potrzeb danego pacjenta. Ważne, aby nie poprzestać na działaniach
przeciwobrzękowych. Manualny drenaż limfatyczny jest jedynie elementem terapii, którą
łączymy z odpowiednio dobrana kinezyterapią, a w miarę upływu czasu uzupełniamy o
techniki mobilizacyjne, zabiegi fizykalne, np. ultradżwięki i falę uderzeniową.
W kwestii kinezyterapii warto rozszerzyć temat, ponieważ bywa niedoceniana lub
zaniedbywana. Odpowiednio dobrana ma duże znaczenie dla działań przeciwzakrzepowych,
przeciwobrzękowych i przeciwbólowych.

Pierwsze zalecenia dotyczą przede wszystkim spacerów, krótkich, pięciominutowych, ale
wykonywanych co 2 godziny. Działanie pompy mięśniowej w znaczący sposób wpłynie na
tempo rekonwalescencji pacjenta.
Nie bez znaczenia pozostaje również podstawowa gimnastyka ciała. Wykonywanie krążeń
ramionami, ruchu ściągania łopatek, krążenia biodrami czy wykroków potrafi znacząco
zmniejszyć m.in. dolegliwości bólowe kręgosłupa związane z przyjmowaniem wymuszonej
pozycji w trakcie snu.
Oczywiście należy pamiętać, że to fizjoterapeuta zaleca intensywność, rodzaj
wykonywanych ćwiczeń i ich częstotliwość. Mogą się one różnić w zależności od rodzaju
operacji, więc aby zachować pełne bezpieczeństwo a zarazem skuteczność terapii warto
zaufać specjaliście. Więcej na ten temat pacjenci znajdą w książce pt. ‘Rehabilitacja po
operacjach estetycznych. Poradnik dla pacjentów.’, której autorem jest dr Jacek Szwedo.

Blizny po operacjach plastycznych mogą się różnić w zależności od rodzaju operacji oraz jej
obszaru, techniki chirurgicznej i indywidualnej skłonności do tworzenia się blizn u danego
pacjenta. Jak wiemy istnieją różne rodzaje blizn takie jak blizny przerostowe, keloidowe,
atroficzne itp. Operatorzy starają się minimalizować widoczność blizn poprzez precyzyjne
szycie i stosowanie technik zmniejszających napięcie skóry. Blizny w fizjoterapii estetycznej
nie są tak oczywiste jak mogłoby się to wydawać. Mając wiedzę na temat przebiegu danej
operacji plastycznej mamy świadomość, że blizna widoczna na skórze to nie jedyny obszar
podlegający terapii.
Aby przybliżyć ten temat, przyjrzyjmy się abdominoplastyce. Obszarem operacyjnym jest
miejsce od kolców biodrowych przednich górnych aż po same łuki żeber. Na powierzchni
skóry widzimy bliznę liniową przechodzącą przez kolce biodrowe przednie górne.
Opracowanie samej widocznej blizny jest niewystarczające, a dużym zaniedbaniem jest
pozostawienie bez terapii obszaru powyżej cięcia. Skutkuje to często tworzeniem się
zastojów limfatycznych, zwłóknień i nierówności, co przekładać się może na mniej
zadowalające efekty dla pacjentów. Bardzo częstym błędem jest także prowadzenie
pacjentek po abdominoplastyce w taki sam sposób jak po cesarskim cięciu. Pamiętajmy, że
są to dwie różne operacje!

Podsumowując, prowadzenie rehabilitacji po operacjach plastycznych to nadal dość niszowy
i mało popularny dział fizjoterapii. Należy pamiętać, że nie pracuje się jedynie z blizną
powstałą w skutek działania skalpela, ale również z tkankami okolicznymi, które wchodziły w
skład pola operacyjnego. Terapia powinna łączyć techniki zmniejszające obrzęki z bodźcami
fizykalnymi i różnymi formami pracy manualnej, nie zapominając przy tym o opracowaniu
blizny na skórze.

Wisława Klęka, mgr Klaudia Bloda